De dansen, uitgelegd
Van zeibekiko tot sirtaki: de dansen die u ziet bij een dinershow in Plaka
Zes dansen, zes verschillende hoeken van de Griekse geschiedenis — wat elke dans werkelijk is, waar hij vandaan komt, en welke jonger is dan hij lijkt.
Bekijk tickets voor de dinershow in Plaka op GetYourGuide ↗Het repertoire, regio per regio
| Dans | Regio | Voel |
|---|---|---|
| Zeibekiko | Klein-Azië / rebetiko | Solo, langzaam, geïmproviseerd |
| Kalamatianos | Peloponnesos | Kring, hand in hand, 12 passen |
| Pentozali | Kreta | Snel, hoogspringend, arm in arm |
| Tsamiko | Epirus & het vasteland | Langzaam, statig, acrobatisch hoogtepunt |
| Pontische dansen | Pontus, Zwarte Zeekust | Straffe, snelle, gesloten kring |
| Sirtaki | Een filmset uit 1964 | Bouwt op van langzaam naar snel — de bedachte variant |
Dit is niet één dans die de hele avond wordt herhaald
Een dinershow in Plaka zoals deze draait niet op één dans die steeds maar weer wordt herhaald — het programma beweegt zich doorgaans door verschillende, werkelijk uiteenlopende regionale tradities gedurende de avond, van een langzame solotour tot kringdansen met de hele zaal. Noch GetYourGuide, noch de taverne publiceert een vaste volgorde voor deze specifieke listing, dus wat volgt is het vocabulaire waaruit dit soort avonden gewoonlijk put, geen gegarandeerde setlist voor de avond die u boekt.
Zeibekiko: de dans voor één persoon
Zeibekiko ontstond bij de Zeybek-irreguliere militie van Ottomaans Klein-Azië en reisde naar het vasteland van Griekenland met de vluchtelingen die na de bevolkingsuitwisseling van 1922 aankwamen, waar de dans versmolt met de stedelijke rebetiko-muziek van de havensteden. Het is een solodans zonder vaste choreografie — een danser werkt binnen een ruimte van nauwelijks een meter breed en bouwt de routine al gaandeweg op in plaats van vaste passen te volgen, wat deels verklaart waarom de dans introspectiever overkomt dan showy.
Kalamatianos en tsamiko: de kringdansen van het vasteland
Kalamatianos, genoemd naar de Peloponnesische stad Kalamata, wordt algemeen beschouwd als de bekendste Griekse volksdans — twaalf passen op vier maten muziek, hand in hand gedanst in een langzaam draaiende ketting, en de dans die de meeste Grieken een bezoeker als eerste zouden leren. Tsamiko komt van verder noordelijk, historisch verbonden met de klephten die vochten in de onafhankelijkheidsoorlog van 1821; hij wordt gedanst op een bewust langzaam, statig tempo dat houding en stijl beloont boven snelheid, waarbij de leidende danser af en toe uitbarst in een schaarsprong.
Pentozali en de Pontische dansen: die van de randen van Griekenland
Pentozali is de kenmerkende dans van Kreta, historisch een oorlogsdans met hoge sprongen die naar verluidt voor de strijd werd uitgevoerd — dansers haken hun schouders ineen in een losjes draaiende kring terwijl het leidende paar zich afsplitst om acrobatischer voetenwerk te tonen. Pontische dansen reizen nog verder, afkomstig uit Pontus aan de Zwarte Zeekust van Anatolië en na 1922–23 door vluchtelingen naar Griekenland gebracht; ze worden gedanst in een ongewoon strakke, snelle, gesloten kring op de doordringende driesnarige Pontische lyra, een klank en een vorm die zich onderscheiden van de rest van het repertoire van de avond.
Sirtaki: de dans die iedereen verwacht, en de jongste van het gezelschap
Als één dans bepaalt wat de meeste bezoekers zich voorstellen bij Griekse dans, dan is het sirtaki — en het is tevens het nieuwste stuk op deze lijst, met ruwweg tweeduizend jaar. Hij werd gechoreografeerd voor de film Zorba the Greek uit 1964, waarbij de oude hasapiko-slagersdans werd vermengd met een snellere begeleidende dans, zodat Anthony Quinn, die Zorba speelde met een echte voetblessure, iets dramatisch kon opvoeren zonder de veeleisende sprongen van de oudere vormen. Sindsdien is hij in heel Griekenland op eigen kracht echt populair geworden — hij is alleen niet eeuwenoud, en een tavernashow die dat ronduit zegt, doet u een plezier.
Waarom een tavernashow zich niet tot één regio beperkt
De Griekse volksdanstraditie is regionaal eerder dan nationaal — een dans uit Kreta en een dans van de Zwarte Zeekust kunnen eruitzien, klinken en aanvoelen alsof ze uit volledig verschillende landen komen, omdat hun oorspronkelijke culturen in betekenisvolle zin heel verschillende paden hebben bewandeld voordat ze in dezelfde moderne natie belandden. Een dinershow in Plaka, opgezet om een gemengd publiek van bezoekers van over de hele wereld te vermaken, neigt ernaar die regio's te bemonsteren in plaats van zich tot slechts één te beperken, en daarom kan één avond binnen twintig minuten van een solistische Klein-Aziatische klaagzang naar een snelle Kretenzische kringdans gaan.
Waar u echt op moet letten
Als u meer uit de show wilt halen dan achtergrondgeluid, let dan net zo goed op de formatie als op het voetenwerk: een strakke, snelle, gesloten kring waarin dansers elkaars schouders vastgrijpen is zeer waarschijnlijk een Pontische dans; een langzame, open ketting met handengevasthouden ligt dichter bij kalamatianos- of tsamiko-territorium; en een enkele danser die alleen in een kleine ruimte werkt, ogenschijnlijk verloren in de muziek, is vrijwel zeker zeibekiko. De vorm herkennen vertelt u ruwweg welke traditie u bekijkt, nog voordat de muziek of het kostuum het verraadt.
Een opmerking over namen die u mogelijk losjes hoort gebruiken
Sommige van deze dansen worden buiten Griekenland als verzamelterm gebruikt — 'sirtaki' in het bijzonder wordt vaak losjes gebruikt om elke Griekse kringdans aan te duiden, terwijl het eigenlijk één specifieke, moderne choreografie is. Als een menu of een programmatoelichting een dansnaam gebruikt die u niet van deze lijst herkent, is het de moeite waard om het personeel te vragen in plaats van aan te nemen — regionale varianten en lokale namen voor nauw verwante passen komen veel voor, en tavernapersoneel legt over het algemeen graag uit wat u bekijkt als u het tussen de gangen door vraagt.